CENS2: Het gaat niet om oefenen, het gaat om trainen
“Na een oefening wordt vaak gezegd: ‘We hebben weer veel geleerd’. Dat betekent per definitie dat er ook iets veranderd moet zijn, anders heb je niks geleerd”, stelt Jan Tuinder, hoofd programma CENS2 . “De feiten laten echter zien dat na herhaaldelijk oefenen steeds weer dezelfde verbeterpunten terugkeren. We doen dus wel veel inzichten op over wat anders kan, maar er verandert weinig. De huidige manier van oefenen is dan ook ontoereikend om de crisisbeheersing in Nederland verder te professionaliseren.” Steeds meer veiligheidsregio’s en ketenpartners beseffen dat het verbeterproces anders moet én anders kan. CENS2 helpt ze daarbij.
“In de regio’s wordt een behoorlijke inspanning geleverd als het gaat om oefenen. Al dat oefenen levert echter niet het resultaat op dat wordt beoogd. Als programma CENS2 hebben we ons daarom gefocust op de hele cyclus van multidisciplinair opleiden, trainen en oefenen, ook wel MOTO genoemd.” In de drie jaar dat CENS2 bestaat, heeft dat geleid tot nieuwe inzichten over methodiek, ondersteunende systemen en organisatiemodel.
Multi-functies
“Al snel na de start van CENS2 constateerden we samen met de veiligheidsregio’s dat er weinig of geen opleidingen voor multidisciplinaire functies beschikbaar waren. Het was tot twee jaar terug helemaal niet gek dat functionarissen zonder noemenswaardige specifieke opleiding een sleutelrol kregen toebedeeld in de crisisbeheersing. Het ontbrak simpelweg aan kwalificatiedossiers voor multidisciplinaire functies en dus aan onderwijs. Op basis van het Referentiekader Regionaal Crisisplan en de door BZK opgeleverde kwalificatiedossiers voor multifuncties, zijn er door het programma CENS2 curricula voor opleidingen ontwikkeld. Onder andere voor de functies van leider COPI Multi en leider ROT, informatiemanager COPI en ROT, lid COPI Multi. Andere opleidingen, waaronder de basisopleiding crisisbeheersing, calamiteitencoördinator en procesmanager oefenen, zijn geactualiseerd aan de hand van nieuwe inzichten.
Het gaat om trainen!
“De militaire voorbereiding op de missie in Uruzgan leverde ons het belangrijke inzicht op dat het niet gaat om oefenen alleen. Een combinatie van opleiden en trainen met oefenen als samenhangende test of alles klopt, levert het beste resultaat op. De operationele gereedstelling (het voorbereid zijn op…) ging met sprongen vooruit. Belangrijk in dit geheel is het werken met goede leerdoelen die een opbouw kennen. Zo krijgt iemand tijdens trainingen stap voor stap iets aangeleerd. Het totaal aan leerdoelen wordt vervolgens getest in een oefening.” Tuinder stelt daarbij onomwonden dat we af moeten van het idee dat er geen fouten gemaakt mogen worden. “Je traint juist om van je fouten te leren. En ben je goed opgeleid en getraind, dan nog kunnen geniale missers gemaakt worden bij de oefening. Die zijn welkom, want ze leveren nieuwe inzichten op. Op basis daarvan kunnen opleidingen en trainingen worden aangepast. Zo krijg je een prachtige leercirkel. De Inspectie Openbare Orde en Veiligheid steunt deze werkwijze en wil deze actief bevorderen in de veiligheidsregio’s.”
Instituten nemen CENS2 -stokje over
Het programma CENS2 loopt eind 2011 af. De in CENS2 samenwerkende instituten Politieacademie, Nederlands Instituut Fysieke Veiligheid en Nederlandse Defensie Academie, gaan vanaf 1 januari 2012 verder als daadwerkelijk Centre of Excellence voor de veiligheidsregio’s. De focus zal daarbij liggen op het aanbieden en uitvoeren van onderwijs. Omdat de inzichten en het ontwikkelde trainingsconcept van het programma CENS2 dermate goed zijn ontvangen bij veel veiligheidsregio’s en ketenpartners, wordt nu nagedacht over de implementatie daarvan. “Het wordt tijd dat we de opdracht ‘Gij zult oefenen’ vervangen door ‘Gij zult leren’.”
