“We branden collega’s niet af, maar leren van elkaars fouten”

“Voordat een crisis zich voordoet, moet je al kunnen voorspellen of een individu, team, eenheid of organisatie onder crisisomstandigheden goed functioneert. Er hangen levens vanaf! Van collega’s en van burgers. Daarom is opleiden, trainen en oefenen zo belangrijk. Niet om elkaar te veroordelen, maar om ervan te leren.”

Brigadegeneraal Theo Vleugels is dé man binnen de Koninklijke Landmacht als het gaat om opleiden, trainen en oefenen. Als commandant van het Opleidings- en Trainingscommando weet hij waarover hij praat. En hij ziet duidelijke parallellen met het civiele veiligheidsdomein.

Blindelings vertrouwen

“Als landmacht zijn we sterk in het kweken van banden tussen mensen. Dat begint al bij de individuele opleidingen. Vervolgens plaatsen we personen in een team en leren we ze samenwerken. Daarna vormen meerdere teams een eenheid en leren we ze geïntegreerd samen te werken, ieder met eigen vaardigheden en verantwoordelijkheden. Door middel van trainingen leren militairen blindelings op elkaar te vertrouwen. Iedere crisis is complex en vereist samenwerking van verschillende disciplines en niveaus. Civiel of militair maakt daarbij niet uit. Zonder vertrouwen wordt crisisbeheersing een lastige opgave.” Speciale aandacht besteedt Vleugels aan leidinggevenden. Tijdens trainingen worden zij in een zodanige positie gebracht, dat manschappen door het optreden van hun leidinggevenden vertrouwen in hen krijgen. “Tijdens een grote eindoefening testen we het hele systeem van individu tot eenheid. Op basis daarvan kunnen we voorspellen of een eenheid geschikt is om een crisisgebied in te trekken. En of we de levens van onze jongens en meiden in handen van de betreffende leidinggevende willen leggen.”

Leed voorkomen
Dat het om levens gaat, staat voor Vleugels buiten kijf. Niet alleen in de militaire wereld, maar ook civiel. “Je collega’s kunnen omkomen. Of de burgers die je probeert te redden. Vraag je daarom na iedere oefening en crisis af of je je werk beter had kunnen doen… Dat is ontzettend belangrijk. Als er slachtoffers zijn of als je nabestaanden bezoekt, dan moet je ervan overtuigd zijn dat je er alles aan hebt gedaan om dit leed te voorkomen.” Deze filosofie is volgens Vleugels het motief om te willen verbeteren. “Veel mensen verbeteren niets, omdat ze trainingen zien als test waarvoor je niet mag falen. Niets is minder waar. Fouten maken mag. Wij kennen een veilige leeromgeving, waarbij er geen consequenties zijn voor je loopbaan. Aan de hand van je leerdoelen wordt je puur beoordeeld op je leervermogen. Een eindoefening geldt bij ons als systeemtest. Daar werken we met z’n allen naar toe. Maar ook dan branden we collega’s niet af. Als er iets mis gaat, analyseren we hoe dat heeft kunnen gebeuren. Daar leert iedereen van. Dat is ons doel.” En natuurlijk worden er fouten gemaakt, weet Vleugels. “Daarom evalueren we onze inzet in crisisgebieden. Die lessons learned verwerken we vervolgens in onze opleidingen, trainingen en oefeningen.”

Samenwerken

In het verleden was iedere eenheidscommandant bij de landmacht zelf verantwoordelijk voor zijn trainingen. Iedereen deed het anders en iedereen vond zijn eigen manier het beste. “Daar hebben we verandering in aangebracht, omdat eenheden elkaar tegenkomen in crisisgebied. Ze moeten kunnen samenwerken, dezelfde taal spreken en volgens dezelfde processen en procedures werken. Een crisis is nu eenmaal complex. Alle specialismen zijn noodzakelijk om een crisis te beheersen. Daarom werken wij volgens het principe: train as you fight. Zoals we tijdens een crisis optreden, zo trainen we ook. Op die manier leren eenheden elkaar kennen en vertrouwen. En op basis van een gedeeld situatiebeeld leren ze wie waarover gaat; veel informatie hebben betekent niet ineens dat iedereen er wat mee moet doen.”

Volgens Vleugels heeft de Landmacht dezelfde ontwikkeling doorgemaakt als waar het civiele veiligheidsdomein nu voor staat. “Het is mooi om te zien dat civiel de aandacht uitgaat naar de voorkant van crisisbeheersing: opleiden, trainen en oefenen van individuen, teams en eenheden. Daar valt veel winst te boeken, is onze ervaring binnen de Landmacht.”